FRNL | | NewsBibliotheekAgendaNewsletterJobsAdvertisingContact |
  
Home » News » Onderzoeksrapport: De toekomst van werk

Onderzoeksrapport: De toekomst van werk

(foto: <a target='_blank' style='text-decoration: underline' href='https://nl.123rf.com/profile_zerbor'> zerbor</a> - 123RF)
(foto: zerbor - 123RF)

Midden 2020 zette de KU Leuven een studie op met als doel inzichten te verkrijgen over ‘De toekomst van werk’. De insteek van Professor Dr. Nicky Dries, Onderzoeksprofessor in Organisatiegedrag, was bijzonder, aangezien het geen economisch onderzoek betrof of een studie van arbeidsmarktindicatoren. De studie ging op zoek naar de verbeelding van mensen i.v.m. hoe zij de toekomst zien. Prof. Dr. Nicky Dries en haar team ontwikkelden vier toekomstscenario’s op basis van 485 Vlaamse kranten- en tijdschriftenartikels die de laatste vijf jaar gepubliceerd werden over de toekomst van werk, alsook een aantal boeken over dit thema.

De gedefinieerde scenario’s waren ‘Business-as-usual’, ‘Levenslang leren & cobots’, ‘Exterminism’ (nieuwe technologieën leiden tot massale werkloosheid; gestaag zal de ons bekende samenleving ophouden) en ‘Robocalyps’ (een explosieve groei aan nieuwe technologieën zal onze maatschappij volledig data-gedreven maken). Ze werden voorgelegd aan een steekproef van 570 Vlamingen uit de volgende vijf belangengroepen: geëngageerde burgers, arbeidsmarkt- en/of HR-experts, innovatie- en/of technologie-experts, journalisten en beleidsmakers/politici.

Hoop en angst
Er was een duidelijk verband tussen de emotionele respons op een scenario — hoop versus angst — en de ingeschatte waarschijnlijkheid ervan. Voor de twee utopische scenario’s was alleen hoop een goede voorspeller van waarschijnlijkheid, daar waar voor de twee dystopische scenario’s de mate van angst óók voorspelde hoe sterk men geloofde dat ze echt zouden kunnen gebeuren. Dit ligt in lijn met de bevindingen uit de klimaatwetenschap. Zowel hoop als angst beïnvloeden de denkbeelden van mensen over de toekomst, wat dan weer in verband staat met hun motivatie om ernaar toe te werken (bij hoop) of bepaalde zaken te willen voorkomen (bij angst).

Er werden significante verbanden gevonden tussen de job- en persoonskenmerken van mensen en hun denkbeelden over de toekomst. Vooral de relatie tot technologie (de mate waarin iemand van technologie houdt en zich hierover informeert), misantropie (de mate waarin men een negatief mensbeeld heeft) en openheid (de mate van verbeeldingskracht en zich open stellen voor nieuwe ideeën) waren voorspellend. Het onderzoek bracht ook aan het licht dat mensen in beroepen met een hoger risico op automatisering meer angst hebben voor de toekomst. Dit duidt erop dat niet alleen de belangengroep waartoe men behoort, maar ook individuele kenmerken beïnvloeden hoe men de toekomst ziet.

Drempelvrees voor technologie blijft
Onderzoek suggereert dat engagement van het publiek het hoogst zal zijn wanneer berichten over de toekomst van werk (zowel in de media als in het bedrijfsleven) eerst de aandacht trekken met een negatieve framing, maar daarna ook meer positieve (hoopvolle) nuanceringen aanbrengen. Dit zou een breed gedragen motivatie moeten triggeren om dystopische scenario’s te voorkomen.

Vooral de relatie van mensen tot technologie is iets waar overheden - bijvoorbeeld via het onderwijs en voortgezet onderwijs - breed op moeten inzetten, in het bijzonder bij die mensen die niet veel toegang hebben (gehad) tot onderwijs. Het lijkt erop dat deze variabele (alsook het risico op automatisering van iemands job) een grote rol zal gaan spelen in de weerstand van mensen tegen veranderingen in de toekomst van werk. Om het risico op automatisering te counteren is het cruciaal om jonge mensen niet enkel op te leiden voor het gekozen beroep zoals het er nu uitziet, maar ook voor de toekomstige evolutie ervan.

Alle vijf belangengroepen achtten ‘Business-as-usual’ het meest realistische scenario. Er was echter een verschil in hoop voor de twee utopische scenario’s: alleen geëngageerde burgers en journalisten verkozen het ‘Business-as-usual’-scenario, terwijl arbeidsmarkt- en/of HR-experts, innovatie- en/of technologie-experts en beleidsmakers/politici het ‘Levenslang leren & cobots’-scenario verkozen. Dit is een interessante bevinding, aangezien de laatstgenoemde belangengroepen meer wegen op het beleid dan de eerstgenoemde.
Eduard Codde
05-01-2021