FRNL | | NewsBibliotheekAgendaNewsletterJobsAdvertisingContact |
  
Home » News » Factoren die de Europese kantoormarkt be´nvloeden

Factoren die de Europese kantoormarkt beïnvloeden

(foto: <a href='https://nl.123rf.com/profile_flynt'>flynt</a> - 123RF)
(foto: flynt - 123RF)

In het derde kwartaal 2021 ondervond de Europese kantoormarkt een opflakkering als gevolg van een geleidelijke terugkeer naar de fysieke werkplekken. Savills Research onderzoekt de belangrijkste factoren die de Europese kantoor- en investeringsmarkten be´nvloeden. In het recentste rapport, gepubliceerd na afsluiting van het derde kwartaal, schuift het enkele trends naar voor. Op basis van de mobiliteitsgegevens van Google blijkt dat de bezettingsgraad van de werkplekken op het Europese vasteland in oktober 2021 gemiddeld 4% onder het niveau ligt van voor de pandemie (meting op 13 januari 2020). De terugkeer naar kantoor verschilt nogal van stad tot stad: Amsterdam (-3%), ╬le-de-France (Parijse regio, -12%), Madrid (-9%), Berlijn (+2%), Dublin (+0%), Stockholm (+0%), Milaan (-12%), Warschau (+4%).

De terugkeer naar de kantoren heeft geleid tot een aantrekkende vraag naar kantooroppervlakte. Het derde kwartaal vertonen de Europese kantoormarkten een herstel van de verhuuractiviteit. Er is een stijging met 15% op jaarbasis, hoewel de opname nog steeds 17% lager ligt dan het vijfjaarlijks gemiddelde.

Veerkracht van de kantoormarkt
De meest dominante sectoren die de vraag naar kantoorruimte in Europa aanzwengelen blijven Professional & Business Services (21%) en Banking, Insurance & Finance (18%). Het aandeel in de Europese kantoormarkt van de geavanceerde productie- en farmaceutische sector is in 2021 sterk gestegen tot 13% van de totale opname (voorheen 4%). Volgens het Savills report stijgt het vertrouwen van de huurders verder in het vierde kwartaal van 2021. De prognoses voor het eerste halfjaar 2022 zijn een verdere toename van de opname.

Londen toont zich sterk
De gezondheidscrisis en de daaraan gekoppelde maatregelen met beperkte activiteit in het Londense centrum tot gevolg, heeft duidelijk gemaakt dat sommige sectoren vrij resistent bleven. De drie meest veerkrachtige sectoren zijn de bank-, verzekerings- en financiŰle dienstensector. Sinds de uitbraak van de Covid-19 pandemie namen zij een vijfde van de opname in het centrum van Londen voor hun rekening. Dat loopt niet ver achter op het vijfjaarlijkse gemiddelde van 22%.

Hetzelfde geldt voor de Tech & Media branche, die tijdens de pandemie eveneens goed was voor een vijfde van de kantooropname en ook slechts weinig achterbleef op het vijfjaarlijkse gemiddelde van 22%. Opvallend binnen de Londense kantoormarkt zijn de grote, nieuwe huurovereenkomsten voor advocatenkantoren tijdens de voorbije 18 maanden. Het internationaal vertakte Linklaters was goed voor de grootste transactie van de voorbije twee jaar: het nam een groot deel van de Ropemaker Street in, of een gehuurde oppervlakte van 28.540m▓!

In januari 2021 ging het eveneens internationaal aanwezige Latham & Watkins advocatenkantoor hen voor met een optie voor 18.580m▓ verspreid over de onderste 15 verdiepingen van de toren aan Leadenhall. Ze plannen hun intrek in 2025. Als verklaring voor deze gigantische transacties vermeldt het rapport dat dit mogelijk het gevolg is van het aflopen van langdurende huurcontracten (tot zelfs 15 en 20 jaar), maar evenzeer van de noodzaak om jong talent aan te trekken met hoogwaardige locaties, alsook de invloed van verhoogde aandacht voor duurzaamheid bij de bedrijven.

Vraag naar duurzame kantoorgebouwen
De strenger wordende milieuwetgeving en de vraag naar kwalitatieve huisvesting duwt huurders naar duurzame kantoorgebouwen. In Groot-BrittanniŰ werd al vroeg een milieuaccreditatie voor gebouwen ingevoerd, en sinds 2020 moeten alle commerciŰle huurovereenkomsten er minstens een EPC-niveau E aantonen. Volgens Savills bezit 70% van de gebouwen die in 2018 en 2019 de allerhoogste huurprijzen konden aanrekenden in het centrum van Londen een BREEAM certificatie 'Very Good' of beter. De uitgesproken voorkeur voor BREEAM ĹVery Goodĺ en hoger blijkt ook uit 60% aandeel van deze panden in de totale opname van 2019 tot heden. Dit jaar voldeed zelfs 64% van de take-up in Londen aan BREEAM ĹVery Goodĺ en hoger.

In Amsterdam haalden BREEAM ĹVery Goodĺ en hoger gecertificeerde kantoorgebouwen de voorbije jaren slechts 20 Ó 25% aandeel. Dit jaar was minder dan 10% van de huurcontracten voor kantoorgebouwen met een BREEAM 'Outstanding' certificaat, wat hoofdzakelijk wordt toegeschreven aan een tekort van kwalitatief hoogstaande gebouwen op de verhuurmarkt.

Savills is ervan overtuigd dat de vraag naar duurzame kantoren de komende jaren zal toenemen, niet in het minst door de steeds strengere duurzaamheidseisen van de overheden. We hadden het in vroegere bijdragen al over de Nederlandse wetgeving die per 1 januari 2023 van kracht wordt en alle gebouwen met een EPC-niveau D of slechter uitsluit van de verhuurmarkt.
Eduard Codde
26-11-2021