FRNL | | NewsBibliotheekAgendaNewsletterJobsAdvertisingContact |
  
Home » News » Flinke daling op de Vlaamse kantoormarkt

Flinke daling op de Vlaamse kantoormarkt

Het Post X-complex vlak bij het station van Berchem en de Antwerpse ring is een voorbeeld van de nieuwe stadscampussen waar niet alleen kantoorgebouwen maar ook handelszaken, sportfaciliteiten en een hotel te vinden zijn.
Het Post X-complex vlak bij het station van Berchem en de Antwerpse ring is een voorbeeld van de nieuwe stadscampussen waar niet alleen kantoorgebouwen maar ook handelszaken, sportfaciliteiten en een hotel te vinden zijn.

Sinds het begin van de coronacrisis en de eerste lockdown met verplicht telewerk gedurende bijna twee maanden, de terugkeer naar kantoor en nu opnieuw verplicht telewerk vragen de bedrijven zich af hoe zij van telewerk een permanent onderdeel kunnen maken van een toekomstige hybride werkorganisatie voor hun medewerkers, waarbij de arbeidstijd verdeeld is tussen fysieke aanwezigheid op kantoor en telewerk.

Dit doet de volgende logische vraag rijzen: welke kantooroppervlakte zullen bedrijven en openbare besturen in de toekomst dan nodig hebben? De organisaties die de voorbije maanden een beslissing moesten nemen, stellen die uit als gevolg van de aanhoudende pandemie. Andere organisaties hebben hun beslissing al genomen, maar die komt nog niet tot uiting in de transacties op de vastgoedmarkt.

JLL, dat gespecialiseerd is in vastgoedadvies en -diensten, publiceerde een rapport over zijn analyse van de markt en van de transacties in Vlaanderen sinds het begin van het jaar. Daarin vestigt JLL de aandacht op enkele bepalende elementen die volgens het bedrijf een grote impact zullen hebben op de markt in post-coronatijden.

Grote tendensen
Telewerk werd verplicht en het lijdt geen twijfel dat dit een blijvertje is. Zowel de werkgevers als de werknemers willen van telewerk een constante maken in de werkorganisatie. Maar wat wordt het belang van telewerk? Volgens het onderzoek van JLL wil een meerderheid van de medewerkers het thuiswerken beperken tot maximum twee dagen.

Volgens JLL komt er een omkering van de tendens tot verdichting van de werkomgevingen. Sinds een tiental jaar is de gemiddelde oppervlakte per werknemer afgenomen in Europa. Vóór de pandemie was de gemiddelde oppervlakte 9,6 m² per werknemer. JLL denkt dat zodra het virus onder controle is, de gemiddelde grootte zal terugkeren naar 12 tot 14 m² per medewerker om de afstanden te respecteren. Het zijn vooral de coworking spaces die de grootste gevolgen zullen ondervinden. Sommige van hen, zoals Wework, afficheren 4 tot 5 m² per werknemer.

Klimaat en duurzaamheid zullen meer van invloed zijn op de vastgoedkeuzes van bedrijven. Om hun activiteiten koolstofarm te maken, zullen zij zich vooral richten op kantoorlocaties die vlot bereikbaar zijn met het openbaar vervoer, zoals treinstations.

In dat kader verwijst JLL naar het concept van de 15-minutenstad, gepopulariseerd door de Parijse burgemeester Anne Hidalgo. Dit concept suggereert dat het mogelijk moet zijn om binnen een straal van 15 minuten te voet of met de fiets te wonen, werken, winkelen of sporten. Dit credo werd ook aanbevolen door deskundigen van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning.

Stand van zaken op de Vlaamse kantoormarkt
Naast de tendensen die de evolutie van de vastgoedmarkt op middellange en lange termijn zullen bepalen, hoe gedraagt de Vlaamse kantoormarkt zich sinds het begin van het jaar? De crisis heeft een aanzienlijke impact op de kantooropnames, want het volume is op jaarbasis gedaald met 23% naar 99.425 m². Met bijna 2,3 miljoen m² aan kantoren is Antwerpen de traditionele krachtpatser van Vlaanderen. De stad ondervindt nu de grootste impact: sinds het begin van het jaar zijn de kantooropnames met 42% gedaald (55.000 m²). Met een take-up van 27.900 m² gaat Gent er 37% op achteruit. En ook de andere Vlaamse steden worden niet gespaard.

JLL maakte een stand van zaken op voor Antwerpen, Gent, Mechelen, Leuven en Hasselt. De gemiddelde jaarlijkse huurprijs per m² schommelt tussen € 114/m² (Antwerpen) en € 124/m² (Gent). Voor nieuwbouwprojecten met een goede ligging lopen de tophuurprijzen in Antwerpen op tot € 165/m² in het stadscentrum en de buurt van het station. Dezelfde trend zien we in Gent, waar nieuwe projecten worden getekend voor € 160/m². In Leuven, Mechelen en Hasselt blijven de ‘prime’ huurprijzen stabiel met respectievelijk € 145, € 150 en € 135/m²/jaar.

De huurprijzen schommelen naargelang de onmiddellijk beschikbare kantooroppervlakte. In 2021 zullen de prijzen op de Antwerpse markt onder druk worden gezet. Enerzijds is er de impact van de gezondheidscrisis op de beslissingen van bedrijven om de kantooroppervlakte misschien te verkleinen als ze meer telewerk toestaan en bijgevolg minder kantooroppervlakte nodig hebben. Anderzijds komt er in 2021 opnieuw een groot volume aan tweedehandsgebouwen op de markt. De Gentse markt zou daarentegen geen al te groot effect mogen ondervinden, want daar is het beschikbare kantoorvolume zeer laag: de leegstand bedraagt er amper 1,9% op een markt van bijna 1,35 miljoen m².
Didier Van Den Eynde
02-11-2020