Beheersoplossingen voor legionella
Legionellarisico
Legionella is een familie van bacteriën die van nature in zoet water voorkomt. Omdat we die waterbronnen gebruiken om drinkwater van te maken, is het onvermijdelijk dat er ook legionellasporen in drinkwater voorkomen. Dat is echter in zeer minieme hoeveelheden, die geen gezondheidsrisico met zich meebrengen. Als die bacterie in onze longen terechtkomt, bijvoorbeeld door een besmette waterdruppel in te ademen, dan zal ze daar gaan woekeren. Dat leidt tot een ernstige longontsteking, in sommige gevallen zelfs met dodelijke afloop. We moeten dus absoluut vermijden dat er legionellabesmetting in de drinkwaterleidingen optreedt.
Dat is mogelijk door de omstandigheden onder controle te houden, zodat er geen bacteriegroei ontstaat. Legionella kan zich immers slechts in bepaalde omstandigheden gaan voortplanten De voornaamste risicofactoren zijn als volgt:
Ten eerste is er de watertemperatuur. Legionella zal zich alleen maar vermenigvuldigen bij watertemperaturen tussen 25°C en 55°C. Die gevaarlijke zone moet dus vermeden worden.
Ten tweede is er voeding. Hier denken we in de eerste plaats aan een biofilm. Dat is een slijmlaag bestaande uit allerlei micro-organismen die zich aan de binnenkant van de leidingen kan vormen. Dat is een uitstekende levensomgeving voor legionella.
Ten derde is de factor tijd. Hoe langer het water in de leiding stilstaat, hoe meer gelegenheid Legionella krijgt om zich te nestelen. Dat hangt trouwens ook samen met de vorming van de biofilm, die zich alleen kan ontwikkelen in stilstaand water. Bacteriegroei verloopt exponentieel. Uit één legionellabacterie kunnen er binnen 24 uur niet minder dan 17 miljoen groeien. Men moet er dus voor zorgen dat eventuele bacteriën worden weggespoeld voor er gevaarlijke concentraties ontstaan.
Beheersmaatregelen
Om Legionella te vermijden moeten we dus ingrijpen op die parameters. Dat begint met een goed ontwerp van de installatie: geen dode aftakkingen of overgedimensioneerde leidingen. Ook moeten koud- en warmwaterleidingen effectief van elkaar gescheiden worden, zodat het koud water koud blijft en het warm water warm. Om stilstand te vermijden moet er een systeem van regelmatige spoeling ingevoerd worden. Men kan bovendien op gezette tijden desinfecteren. Dat kan thermisch, door de watertemperatuur te verhogen zodat de bacteriën afsterven. Een ander mogelijkheid is om chemicaliën te doseren. Vooraleer men dat laatste toepast, moet men wel eerst nagaan of alle leidingmaterialen bestand zijn tegen de ontsmettingsmiddelen. Ander riskeert men schade aan de installatie.
Wettelijk kader
In België is de wetgeving nogal versnipperd: om te beginnen zijn er de drie gewesten, waarbij Vlaanderen de meest uitgewerkte regelgeving heeft. Binnen Vlaanderen verschillen de eisen nog in functie van het type gebouw. Openbare gebouwen vallen onder het Legionellabesluit, waarbij een verschil wordt gemaakt tussen hoogrisico gebouwen (alles wat met zorg te maken heeft) een matig risico gebouwen (sportinfrastructuur en dergelijke). Voor bedrijfsgebouwen gelden de eisen voor het Welzijn op het Werk. Die bevat weliswaar geen specifieke voorschriften voor Legionella, maar wel de algemene eis voor beheersing van de gezondheidsrisico’s op het werk. Gezien Legionella een duidelijk gezondheidsrisico is, moet dat geëvalueerd worden, en moeten in functie daarvan maatregelen genomen worden.
Rol van Schell
Schell is uiteraard in de eerste plaats bekend om zijn regelkranen. Het bedrijf heeft echter veel meer in zijn mars. Zo heeft Schell de afgelopen jaren een aanzienlijke microbiologische kennis rond Legionella opgebouwd. Als specialist zowel op installatietechnisch vlak en microbiologisch vlak kan de firma ontwerpers en beheerders bijstaan om legionella onder controle te houden. Daarvoor heeft de fabrikant aangepaste oplossingen, zoals elektronisch kraanwerk en een performant digitaal besturingsplatform. Hiermee kan men de werking van de installatie opvolgen en systematische spoelingen en of desinfectie uitvoeren en documenteren. Schell is dus perfect in staat om advies met kennis van zaken te geven qua ontwerp en beheer van de installatie.
Een algemeen zicht op de installatie behouden, is belangrijk. Jeroen Roelands geeft het voordeel van modernisering. Oude installaties zijn doorgaans berekend op relatief grote debieten. Als men nu een oude kraan van 10 l/min vervangt door een modern waterbesparend model van 5 l/min of minder, dan ontstaat het risico dat de leidingen onvoldoende doorspoeld worden. Dat leidt dan op zijn beurt tot bacteriegroei en zelfs de vorming van een biofilm. Een aangepast automatisch spoelprogramma kan dan uitkomst bieden.
Kortom, als men legionellabesmetting wil vermijden, dan is er een totaalaanpak nodig. Schell heeft de expertise in huis om verantwoordelijken en gebouwenbeheerders hierin bij te staan. In oktober staan 4 infosessies omtrent Legionellabestrijding op de agenda, nl. 20/10 in Melle, 21/10 in Oostkamp, 23/10 in Kortrijk en 29/10 in Grimbergen.
Dit artikel is gebaseerd op de podcast van FCO Media.
Klik hier om de hele podcast tebeluisteren >
