Technisch complexe interventie in een administratief gebouw
Structuur van de gebouwen
Het betrokken gebouw is het administratieve complex van de gemeente Junglinster (ca. 8.800 inwoners), gelegen in de rue de Bourglinster. Het is toegankelijk vanuit verschillende kanten: via aangrenzende straten en via een toegang tot de parking en de gemeentelijke garages. Het complex bestaat uit een hoeve en een schuur uit 1783, evenals een modern gebouw (de ‘Kubus’) dat aan de schuur werd toegevoegd. De hoeve is beschermd als nationaal monument.
De schuur, die werd gerenoveerd om te voldoen aan de hedendaagse administratieve behoeften en waar de brand uitbrak, meet 18 x 11 m en herbergt op het gelijkvloers kantoren, toiletten, een elektriciteitslokaal en het gemeentearchief. Op de eerste verdieping bevinden zich bijkomende kantoren en een tweede archiefruimte. Om de historische structuur te behouden, werd binnenin de schuur een houten draagconstructie geplaatst.
Het gebouw kreeg het energielabel klasse “B” dankzij de isolatie van de houten muren en plafonds met een dampscherm, rotswol, OSB-platen en bitumineuze membranen. Op de buitenmuren werden houten onderconstructies, dampschermen, houtvezel-isolatiepanelen, een zwarte folie en gevelbekleding aangebracht. Na de renovatie kreeg de schuur een nieuw hellend dak met leien, waarbij de buitenmuren werden versterkt met dwarsbalken om het gewicht van het dak te dragen.
De andere betrokken gebouwen waren het nieuwe administratieve gebouw (de “Kubus”) van 19 x 19 meter en de voormalige hoeve van 12 x 12 meter.
De interventie
Kort na middernacht op vrijdag 26 januari 2024 wordt de 112-centrale geïnformeerd over een brand in het gebouw van de gemeentelijke administratie van Junglinster en om 00.21 uur worden de brandweerdiensten verwittigd. Meerdere ontvangen oproepen melden een aanzienlijke rookontwikkeling en een brand in de zolderruimte.
Bij hun aankomst ter plaatse om 00.35 uur worden de plaatselijke brandweerlieden geconfronteerd met een uitslaande brand over het volledige dak van de centrale vleugel van het gebouw: het centrale deel (de schuur) van het administratieve complex staat al volledig in brand en het hellende dak is ingestort. Het vuur verspreidt zich horizontaal in de richting van de hoeve en het nieuwe gebouw (de ‘Kubus’).
De prioriteit is zoveel mogelijk te voorkomen dat het vuur zich uitbreidt naar de rest van het complex. Vanuit een tiental brandweer- en hulpverleningsposten worden aanzienlijke middelen ingezet. Er wordt tevens gebruikgemaakt van een drone om een overzicht van het interventieterrein te verkrijgen.
Dankzij de inzet van 90 brandweerlieden kan de situatie ter plaatse worden gestabiliseerd, al kan het smeulende vuur in de ontoegankelijke archieven nog niet worden geblust. De grootste moeilijkheid van de interventie is dat het brandende dakgebinte in het gebouw is gevallen, waardoor het papieren gemeentearchief bedolven is geraakt en de bluswerkzaamheden aanzienlijk worden bemoeilijkt.
Het plan van aanpak bestaat erin de brokstukken die de toegang tot het brandende materiaal blokkeren, te verwijderen met behulp van een hydraulische graafmachine die door een bouwbedrijf ter beschikking wordt gesteld, om daarna over te gaan tot de definitieve blussing. Vanaf de ochtend zetten de brandweerlieden hun opruimingswerk voort met de graafmachine om de resterende hotspots te doven. Uiteindelijk moeten de brandweerlieden dit werk grotendeels zelf uitvoeren vanwege de zeer beperkte toegankelijkheid voor machines. De interventie duurt lang, omdat de aannemer grote problemen ondervindt bij de ingebruikname van zijn graafmachine. Deze moest vanwege haar afmetingen in twee delen geleverd worden.
De definitieve bluswerken duren nog enkele uren. De daaropvolgende nacht blijft een ploeg van 20 brandweerlieden ter plaatse om heropflakkeringen te voorkomen. Zesendertig uur na de eerste oproep wordt het vuur om 13.00 uur officieel geblust verklaard en wordt het interventieplan opgeheven.
Moeilijkheden
De operationeel commandant stelt vast dat er geen bouwplannen ter beschikking van de hulpdiensten zijn voorzien.
De structuur bestaat uit een houten draagconstructie, waardoor een “gebouw in het gebouw” is ontstaan. Hoewel het isolatiemateriaal moeilijk ontvlambaar is, kon het vuur zich verspreiden via de tussenruimtes.
Het ontbreken van een brandwerende scheiding tussen de schuur en de aanbouw heeft de horizontale uitbreiding in de hand gewerkt.
Het instorten van het zadeldak maakte het onmogelijk om toegang te krijgen tot het houten valse plafond vanwege het puin. Toegang was enkel mogelijk door de inzet van zwaar materieel (graafmachine van 60 ton).
In het valse plafond van de schuur werd de verticale verspreiding bevorderd door slecht uitgevoerde doorvoeringen in wanden, plafonds en muren, evenals door slecht beschermde bekabeling.
De archieven op twee niveaus, waarvan de waarde onbekend was (historisch of louter administratief?), kenden een complexe structuur en waren moeilijk bereikbaar door de brand in het gebouw. De archieven op de eerste verdieping stonden in brand en het was te gevaarlijk om deze ruimte te betreden. Om het vuur volledig te doven, moesten de isolatie en het plafond worden verwijderd met behulp van de graafmachine. De archieven op de eerste verdieping zijn volledig vernietigd; de archieven op het gelijkvloers konden worden gered: ze waren door water aangetast, maar werden tijdens de brand geëvacueerd. Medewerkers van het Rijksarchief waren eveneens ter plaatse om de bedreigde historische documenten onder hun hoede te nemen, maar hun hulp bleek uiteindelijk niet nodig.
De branddetectie was gedeeltelijk uitgeschakeld wegens werkzaamheden om de gebouwen conform de normen te brengen, wat leidde tot een laattijdige alarmering.
Oorzaak van de brand
Slechts enkele maanden na de brand werd de oorzaak ervan vastgesteld: drie ambachtelijke bedrijven waren bezig met herstellingswerken. Tijdens laswerkzaamheden aan de dakisolatie ontstond een smeulende brand zonder dat dit werd opgemerkt. Aangezien deze vermoedelijk pas na het beëindigen van de werkzaamheden is ontstaan, had het vuur de tijd om zich te verspreiden. Om middernacht stond de volledige draagstructuur van de oude boerderij in brand.
Werken aan het dak zijn bekend als een belangrijke oorzaak van vele branduitbraken. In de twee volgende artikelen na deze "Leerzame brand" zullen we ingaan op de bijzondere aandacht die moet worden besteed aan preventie- en beschermingsmaatregelen bij het uitvoeren van dergelijke werken, en we zullen speciaal benadrukken hoe belangrijk en nuttig de procedure van de "vuurvergunning" is. Deze procedure zorgt ervoor dat alle nodige voorzorgsmaatregelen door de betrokken partijen zijn genomen voordat men begint met alle werkzaamheden waarbij hitte wordt gebruikt: door deze risicoanalyse uit te voeren en de vastgestelde richtlijnen te volgen, kunnen de gevallen van schade in grote mate worden verminderd.
Een jaar later…
Een jaar na de feiten maakte de pers zich zorgen over de voortgang van de brandzaak en de mogelijke heropbouw van het gemeentehuis: drie van de vier delen van het gebouw op de site waren nog steeds onbruikbaar. De administratie had tijdelijke kantoorruimte moeten huren op een andere locatie om de betrokken diensten onder te brengen en haar inwoners te ontvangen.
Naast een geschil met de verzekeringen dat de voortgang van de heropbouw vertraagt, moet de gemeente ook omgaan met reglementaire complicaties. Sinds de omvorming van de oude boerderij tot gemeentelijke administratie (2007) zijn er veel bouwnormen aangepast, zoals die voor de plafondhoogte en de energienormen.
Men kan zich dus afvragen of de gemeente de kantoren kan herstellen zoals ze waren vóór de brand.
Conclusies en balans
Deze interventie stelde het CGDIS voor grote uitdagingen op het vlak van brandbestrijding, bescherming van cultureel erfgoed en logistiek. Ondanks de technologische vooruitgang in de bouwsector is het essentieel dat brandweerlieden rekening houden met de diversiteit aan bestaande gebouwstructuren. De tactische aanpak kan variëren naargelang het type gebouw, of het nu gaat om een oude constructie, een recente bouw of een combinatie van beide. Bovendien kunnen bestaande holtes of isolatie de brandverspreiding in onverwachte richtingen sturen.
Er vielen geen gewonden en de nieuwe uitbreiding, die enkele maanden eerder was ingehuldigd, bleef ongedeerd. De muren kunnen behouden blijven, maar voor de burgemeester is het duidelijk dat de volledige prefab houten structuur integraal moet worden vervangen. Het doel is om de drie gebouwen — de oude boerderij, de schuur en de annex — te herbouwen en de werken te voltooien vóór 2029.
Met de gewaardeerde medewerking van Luitenant-kolonel Pol WIRTZ, Zonecommandant – CGDIS Zone de secours Est
Voor meer informatie: ANPI: https//www.anpi.be – info@anpi.be
Brand in het gemeentehuis van Junglinster
Type : Administratief gebouw.
Datum : 26/1/2024.
Plaats : Junglinster (G.-H. Luxemburg).
Bijzonderheden: Historisch hoofdgebouw met beschermde status, met nieuwe uitbreidingen – Houten draagstructuur.
Oorzaak van de brand: Laswerkzaamheden tijdens dakwerken.
Schade / Verlies: Schade geraamd op 10 miljoen euro – Tijdelijke huur van lokalen nodig om de dienstverlening aan de bevolking te verzekeren.
Positieve aspecten: Geen slachtoffers – Een deel van de lokalen en de archieven kon worden behouden.
Negatieve aspecten: Laattijdige alarmering door gedeeltelijk uitgeschakelde detectie – Melding van de brand door buren (nadien bevestigd door een bewakingsbedrijf) – Geen bouwplannen beschikbaar – Geen brandwerende scheiding tussen de schuur en de aanbouw.
Bronnen :
- Feu de l’administration communale de Junglinster / Corps Grand-Ducal d'Incendie et de Secours (CGDIS), persberichten van 26 en 27 januari 2024
- Gemeldeter Brand in einem Verwaltungsgebäude entpuppt sich als technisch aufwändiger Einsatz / Honnertzwielef nr. 11, april 2024, p. 44-47
- Incendie à la mairie de Junglinster le vendredi 26 janvier 24 / Lt-Col. Pol Wirtz (CGDIS) - presentatie tijdens het Franstalige brandcolloquium op 4-5 februari 2025 in Gurcy-le-Châtel
- Versicherungsstreit blockiert Wiederaufbau im Rathaus Junglinster / Volker Bingenheimer - Luxemburger Wort, 27 januari 2025
- Un an après l’incendie, la commune de Junglinster se bat avec les assurances / Christelle Brucker - Le Quotidien, 24 februari 2025
