Van ondersteunende dienstverlening naar sturend, data-gedreven ecosysteem
Het Facility Management Trendrapport België werd tien jaar geleden in het leven geroepen. Met de publicatie wilde belfa - toen nog IFMA Belgium - het vakdomein onder de aandacht brengen, overheden en organisaties bewust maken van de ware rol en toedracht van het facilitair team en FM-professionals zelf informeren over de belangrijkste trends en evoluties in hun vakgebied. Die ambities kenmerken ook het Facility Management Trendrapport 2025, al spreekt belfa-voorzitter Vincent Giot in zijn voorwoord nog over een andere aspiratie. “[Met het trendrapport willen we] u inspireren en u eraan herinneren dat uw rol ertoe doet, dat uw expertise essentieel is en dat we als collectief onze professie vooruithelpen.”
Centrale strategische pijler
Uit het nieuwste FM-trendrapport blijkt dat de omzet van de totale Belgische Facility Management markt in 2024 ruim 9 miljard euro bedroeg. In verhouding tot het Bruto Binnenlands Product is dat 1,48%. Dat toont weliswaar een groei ten opzichte van 2022 (1,07%), maar blijft nog steeds laag. In Nederland vertegenwoordigde de FM-markt in 2024 bijvoorbeeld 2,34% van het BBP.
Deelcijfers tonen wel een interessante verschuiving, met name een daling van de uitbestedingsgraad. Dat wijst op een toenemende professionalisering en interne regie binnen organisaties, wat dan weer impliceert dat facility managers een bredere en meer strategische verantwoordelijkheid krijgen. Het kwalitatieve onderzoek bevestigt die evolutie: uit de bevragingen en gesprekken blijkt dat FM de voorbije tien jaar is uitgegroeid tot een strategische pijler binnen organisaties. In plaats van een verzameling ondersteunende diensten, fungeert het vandaag als multidisciplinair ecosysteem dat samen met afdelingen zoals HR en IT de toekomst van organisaties verzekert.
Aantrekkelijke werkomgeving is een must
Eén van de domeinen waarin FM-professionals de komende jaren hun strategische meerwaarde zullen moeten bewijzen, is de creatie van een comfortabele en aantrekkelijke werkomgeving. Er komt immers nog niet meteen een einde aan de war on talent en de verwachtingen van werknemers omtrent welzijn, comfort en flexibiliteit worden alsmaar hoger. Waar HR hiervoor in principe het framework uitzet - lees: de cultuur, welzijnsdoelen en mogelijkheden bepaalt - is het aan FM om die via een aangename inrichting, de juiste technologie en een efficiënte dienstverlening te faciliteren en realiseren.
In het FM-trendrapport worden verschillende zaken aangehaald die de FM-manager hierin kan ondernemen. Onder meer een focus op ergonomisch meubilair en de integratie van voldoende natuurlijke elementen worden als opportuniteiten gezien om welzijn te verhogen, net als de mogelijkheid om via allerhande apps en sensoren de verlichting en het binnenklimaat aan individuele voorkeuren aan te passen. Ook het sociale aspect verdient de nodige aandacht. Zo kunnen digitale tools er op allerhande manieren voor zorgen dat medewerkers ook in een context van hybride werken voldoende aansluiting vinden bij elkaar en de organisatie.
Slimmer omgaan met energie
Ondanks enkele recente versoepelingen in de Europese regelgeving, blijven bedrijven druk voelen om in te zetten op vergroening en energie-efficiëntie. Dat wordt ingegeven door zowel energieprijzen als interne duurzaamheidsdoelstellingen of het streven naar een groen imago. Onder de FM-professionals worden vooral het terugdringen van de CO2-uitstoot en het energieverbruik als centrale aandachtspunten gezien. Veel van hen begeleiden vandaag dan ook een overstap naar hernieuwbare energiebronnen; een aantal bereidt zich al voor op de integratie van de nodige energieopslag.
Daarnaast wordt gretig ingezet op het vermijden van onnodig energieverbruik door bijvoorbeeld verwarming en verlichting buiten de werkuren uit te schakelen. De komende jaren zal men daar alsmaar verder in moeten gaan, met onder meer actief energiemanagement en een verregaande automatisering om tegelijk het comfort en de energie-efficiëntie te optimaliseren. Real-time metingen, slimme meters en submetering vormen hiervoor de basis, maar Facility Management zal ook moeten inzetten op de analyse van verzamelde data, de integratie van energiebeheerplatformen én een aangepast onderhoudsbeheer voor zowel de technische installaties als de talloze sensoren en automatiseringen die een slimme sturing mogelijk maken. Daarnaast kunnen facility managers hun organisatie helpen om inzicht te krijgen in de diverse steunmaatregelen en financieringsstrategieën alsook de total cost of ownership van concrete oplossingen.
Technologie brengt nieuwe uitdagingen
Het is duidelijk dat technologie voor de facility manager een cruciaal hulpmiddel is en wordt. Dat is overigens niet alleen het geval in het optimaliseren van de werkomgeving en organisatie enerzijds of het energieverbruik en andere operationele processen anderzijds; ook de eigen taken kunnen met behulp van slimme toepassingen aan efficiëntie winnen. Door bepaalde processen te automatiseren - denk maar aan het toewijzen van tickets - krijgt de facility manager bijvoorbeeld meer ruimte voor kwalitatieve taken.
Het toenemend belang van technologie brengt echter ook een stevig aantal nieuwe uitdagingen met zich mee. Denk maar aan cybersecurity. Dat mag in essentie dan wel een verantwoordelijkheid zijn van het IT-departement; gezien het toenemend aantal digitale oplossingen in het FM-domein kan ook het facilitair team er niet blind voor blijven. Zo wordt er vanuit FM best voldoende ingezet op het eigen bewustzijn, de inventarisatie en risicobeoordeling van technische installaties en het afdwingen van cybersecurity-vereisten bij nieuwe contracten.
Een veel grotere uitdaging nog, is data-analyse. Via digitale tools worden enorme hoeveelheden data ingezameld, maar de kunst bestaat erin om daar ook toegevoegde waarde uit te halen. Data zonder inzicht is helaas waardeloos. Het is dan ook niet toevallig dat 70% van de facilitaire departementen aangeeft dat data-analyse in de toekomst een van de centrale competenties binnen Facility Management zal zijn. Enkel zo kunnen knelpunten en patronen geïdentificeerd worden, die op hun beurt leiden tot onderbouwde beslissingen en een toekomstgericht, data-gedreven facilitaire strategie.
Het Facility Management Trendrapport 2025, met nog meer inzichten en inspiratie voor de FM-professional, is digitaal en intergraal te raadplegen via trendrapport.belfa.be.
